Jak wygląda postępowanie po śmierci bliskiej osoby - od czego zacząć?

1. Odbiór aktu zgonu
Pierwszym krokiem jest uzyskanie aktu zgonu, który wydaje urząd stanu cywilnego (USC) na podstawie karty zgonu wystawionej przez lekarza. To podstawowy dokument, bez którego nie da się rozpocząć żadnych formalności – ani urzędowych, ani spadkowych.

2. Ustalenie, czy został sporządzony testament
Kolejnym krokiem powinno być ustalenie, czy zmarły pozostawił testament:

• Jeśli tak – Sprawdzenie NORT odbywa się wyłącznie przez notariusza (po okazaniu aktu zgonu). Wpis do NORT jest dobrowolny i dokonywany za życia testatora.

• Jeśli testamentu nie ma – dziedziczenie będzie odbywać się na podstawie ustawy (Kodeks cywilny).

3. Postępowanie spadkowe – sądowe lub u notariusza 
Aby móc zarządzać majątkiem po zmarłym (np. sprzedać nieruchomość, zamknąć konto, wypłacić pieniądze), konieczne jest potwierdzenie nabycia spadku. Można to zrobić na dwa sposoby:

a) u notariusza – akt poświadczenia dziedziczenia
To najszybsza i najczęściej wybierana forma. Notariusz sporządza akt, jeśli:

• obecni są wszyscy spadkobiercy,
• nie ma sporu co do dziedziczenia,
• dostępne są niezbędne dokumenty (akty stanu cywilnego, numer PESEL zmarłego, dane o majątku)
• nie wcześniej niż po 6 miesiącach od śmierci, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia.

b) w sądzie – stwierdzenie nabycia spadku 
Gdy spadkobiercy nie są zgodni lub nie chcą skorzystać z drogi notarialnej, konieczne jest złożenie wniosku do sądu o stwierdzenie nabycia spadku. Postępowanie trwa zwykle kilka miesięcy.

4. Zgłoszenie spadku do urzędu skarbowego
Najbliżsi (grupa „0”) składają SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od powstania obowiązku podatkowego – co przy dziedziczeniu co do zasady następuje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu albo zarejestrowania APD w Rejestrze Spadkowym. Pozostali składają SD-3 w terminie 1 miesiąca od powstania obowiązku podatkowego.

5. Co dalej?
Po zakończeniu formalności spadkowych, spadkobiercy mogą:

• złożyć wnioski o wpis do ksiąg wieczystych,

• przerejestrować samochód,

• wypłacić środki z kont bankowych,

• sprzedać lub przekazać dalej odziedziczony majątek.